#Ikschrijf-finalist: Dionne Zwier

dionne

Over Dionne

Dionne is de jongste essayist en zit in het examenjaar van het VWO, wat haar meeste tijd opslokt. Wie haar essay leest, komt er meteen achter waarom: zo jong als Dionne is, zo burned-out voelt ze zich. Gelukkig vond ze te midden van haar depressie een uitlaatklep in het schrijven, waarin ze indrukwekkend open is over haar ervaringen. 

'Toen ik een jaar of 8 was, schreef ik zelfbedachte verhalen,' vertelt Dionne. 'Dit waren echte kinderverhalen, maar soms ook heftig - over het geheim van de dood bijvoorbeeld.' Nu gebruikt ze het schrijven om te filosoferen, vooral met vrienden. Met hen voert ze de meest uiteenlopende gesprekken, die ze later uitschrijft in brieven. Zo staan ze elkaar bij. Dit komt tot uiting in haar essay. Als een leeftijdgenoot dit zou lezen, hoopt ze dat deze naar zichzelf kijkt en zich afvraagt: heb ik plezier in wat ik doe? Dionne roept mensen op om nee te zeggen, grenzen aan te geven en zichzelf te zijn. Want als meer mensen daartoe in staat zijn, ontstaat er meer ruimte voor menselijkheid.

Over haar essay

Dionne Zwier schrijft een persoonlijk verhaal over haar burn-out en de lessen die ze eruit trok: ‘Ik heb voornamelijk geleerd mijzelf los te maken van wat anderen van me vinden. Ik was zo bezig met leven vanuit een extrinsieke motivatie, dat ik leefde zonder mezelf en me niet meer bewust was van wat ík nou eigenlijk wilde, voelde, waardeerde en was. Ik leefde voor de verwachtingen van anderen. Ik leefde in de klauwen van de prestatiemaatschappij. En zo velen met mij. Zorg dat jij de keuzes maakt, voordat de keuzes jou maken.’

#Ikschrijf-finalist: Yanaika Zomer

yanaika

'Ik had geen burn-out, maar een bore-out'. Yanaika Zomer (37) stopte twee jaar geleden als beleidsmaker om zich te richten op haar droom: schrijven. Zonder journalistieke ervaring of opleiding klopte ze aan bij het Noordhollands Dagblad. Met succes: ze kon als freelancer aan de slag. Prettig, eigenlijk, want met twee jonge kinderen thuis is flexibiliteit wel nodig. Al kletsend leren we Yanaika kennen als een open en enthousiaste vrouw. Maar ook als een vrouw met ambitie, want haar essay gaat over het ingewikkelde werk van Donna Haraway, waarop ze afstudeerde aan de Universiteit van Humanistiek.

'Technologie geeft een nieuw perspectief op wat wij natuur noemen. Tweedelingen – man/vrouw, dier/mens, cultuur/natuur – zijn niet zo vanzelfsprekend als we lang dachten dat ze waren. Technologie vervaagt die grenzen. Vaak vinden we dat een beetje eng, bijvoorbeeld wanneer een varkenshart in een mens wordt geplaatst. Maar het mooie is, en dat vind ik belangrijk, dat het al die strikte tweedelingen aan het wankelen brengt.

Yanaika's man kwam geschrokken kijken toen ze een gil slaakte tijdens het lezen van de shortlist vorige week. De nominatie ervaart Yanaika als een waardevolle steun in de rug. 'Uiteindelijk heb je mensen nodig in het vak die je op weg willen helpen'. 

#Ikschrijf-finalist: Joke de Wolf

joke.jpg

Over Joke

Hoewel Joke de Wolf (38) al publicerend kunsthistoricus is, voelde ze zich toch geroepen om te reageren op de oproep voor meer schrijvende vrouwen. 'Simpelweg omdat er te weinig schrijvende vrouwen zijn én omdat het old-boys-netwerk tegenwicht nodig heeft.'

Joke gelooft dat kunst ons een andere blik geeft op de werkelijkheid. 'Het kan mensen nieuwe perspectieven geven - ook mensen die niet veel met kunst denken te hebben. Denk bijvoorbeeld aan de manier waarop kunst mensen kan helpen die zich overdonderd voelen door het nieuws. Kunst geeft meer dimensies aan jachtige nieuwsberichten.'

Dit jachtige kaart Joke ook aan in haar essay. Ze beschrijf hoe we continu bezig zijn om ervaringen snel vast te leggen, puur en alleen om ze zo vlug mogelijk online te kunnen delen. Hierin vervliegt onze aandacht. 'Door bijvoorbeeld te tekenen krijgen we betere of diepere indrukken: niet alleen de handeling, maar ook je herinnering wordt opgeslagen op het papier. Het is toch iets heel bijzonders dat de mens een moment of uitzicht om kan zetten in een beeld met zijn of haar handen, om daar in de toekomst een beter begrip van de werkelijkheid door te krijgen.'

 

Over haar essay

Joke de Wolf vindt dat we minder moeten fotograferen en terug moeten naar het ouderwetse tekenen, zodat we onze ervaringen met aandacht beleven. ‘Ervaren is niet alleen de rit met de achtbaan, het is ook de herinnering aan de details van de rit. Je eigen plaats in die achtbaan, de persoon naast je, het uitzicht net voor die gruwelijke duik naar beneden, en de geuren, kleuren en geluiden eromheen.’

#Ikschrijf-finalist: Andrea Speijer-Beek

Over Andrea

andrea.jpg

Voor finalist Andrea Speijer-Beek was de essaywedstrijd een welkome afwisseling in haar schrijversbestaan. Waar zij haar dagen normaal besteedt aan het schrijven van een filosofisch boek (waarover later meer) gaf de wedstrijd haar de kans om het eens helemaal anders te doen. ‘Nu ik niet zo beoordeeld wordt door witte mannen met hoornen brillen, had ik het idee dat ik best een keer een persoonlijke insteek kon kiezen.’ Met succes, want Andrea belandde op de shortlist met haar essay over de logica van taal.

Haar boek - over de vraag hoe je een individu kunt zijn en tegelijkertijd een goed persoon - ligt in oktober in de winkel. ‘De schrijfwedstrijd was een goede opwarming, want ik wil mijn boek ook toegankelijk maken voor iedereen. Ik zal dus anekdotisch moeten schrijven, zodat de lezer mijn punt eerst kan voelen en zien hoe het op hem of haar zelf van toepassing is. Daarna komt pas het abstracte principe aan bod. Ik moet dus op de #ikschrijf manier gaan schrijven.’ Wij zijn nu al benieuwd wat daar uit rolt! 

Over haar essay

Andrea Speijer-Beek neemt onze collectieve identiteit onder de loep. ‘In de kern is de crisis van de parlementaire democratie een simpel misverstand over wat het betekent om een ‘we’ te zijn.’

#Ikschrijf-finalist: Lisanne Didi Onderwater

Over Lisanne

lisanne

Lisanne Didi Onderwater (23) durft er eindelijk voor uit te komen: ‘Ik ben introvert. Ik heb lang het gevoel gehad dat ik me moest aanpassen, dat ik ook op de voorgrond moest treden. Mensen die makkelijk praten, hebben nu eenmaal vaak een streepje voor. Maar ik begin nu te accepteren dat het oké is om wat stiller te zijn.’ Schrijven, dat gaat de studente Creative Writing (ArtEZ hogeschool voor de kunsten) veel makkelijker af. ‘Het belangrijkste voor mij is dat ik zo toch mijn publiek kan bereiken.’ En dat lukt: Lisanne Didi belandde niet alleen op de shortlist van #ikschrijf met haar betoog voor rust in de prestatiemaatschappij, maar loopt ook stage bij Volkskrant Magazine. Een beetje tegenstrijdig voelt het wel: een betoog schrijven dat we ons niet moeten laten meeslepen door de druk van de prestatiemaatschappij, en uitgerekend met dat essay in de top tien van de schrijfwedstrijd belanden. Of ze wint, vinden we 10 april uit tijdens Ode aan de Vrouwenstem.

Over haar essay

Lisanne Didi Onderwater gelooft dat we vooral moeten leren naar onszelf te luisteren. ‘Haal die iPod-oortjes uit je oren, zet je scherm uit en luister naar je eigen gevoelens en motivaties. Daar heb je meer dan genoeg aan.’

#Ikschrijf-finalist: Marjolein Lanzing

Over Marjolein

marjolein

Toen vorig jaar de genomineerden voor de Socratesbeker (prijs voor het beste filosofieboek) bekend werden gemaakt, was dat het zoveelste teken dat vrouwen ondervertegenwoordigd zijn in het publieke debat, zegt Marjolein Lanzing. ‘Als je het eenmaal ziet, dan zie je het overal. Vandaag een panel met alleen mannelijke wetenschappers, morgen een evenement met acht experts op het podium – allemaal man.’ Toch vindt ze het belangrijk om niet in de slachtofferrol te kruipen. ‘Het gaat om structurele problemen die je niet in je eentje oplost. Maar als we verandering willen, moeten we wel in actie komen. Toen ik lucht kreeg van de essaywedstrijd #ikschrijf, vond ik dat dus niet alleen een sympathiek initiatief, maar ik vond ook dat ik er als vrouw gehoor aan moest geven.’

Daarom schreef ze een essay over een anekdote uit haar leven als promovenda filosofie aan de Technische Universiteit Eindhoven. ‘Ik vind het belangrijk dat mijn studenten leren dat technologie nooit neutraal is. Een zelfrijdende auto die je utilistisch programmeert functioneert bijvoorbeeld heel anders dan een auto die je Kantiaans programmeert. Maar dat die boodschap niet altijd overkomt zoals ze bedacht had, merkte Marjolein toen er aan het eind van haar college een discussie losbarstte tussen enkele studenten… Hoe dat ging, lees je in haar essay.

Over haar essay

Marjolein Lanzing richt zich op de ethische kant van technologische vooruitgang: ‘Ontwerpen kunnen mijn studenten. Ze presenteren ideeën en mogelijkheden waar Isaac Asimov nog een sciencefiction puntje aan kan zuigen. Moeilijker is het om de maatschappelijke betekenis van de ontwerpen in te schatten; om een stap terug te doen en jezelf eens af te vragen in wat voor samenleving je eigenlijk wil leven en om te beoordelen of je ontwerp dat beeld ondermijnt of versterkt. We maken constant iets van de toekomst. De vraag is hoe we er iets betekenisvols maken. Dat kan alleen als we de juiste ethische vragen stellen.’

#Ikschrijf-finalist: Liesbet Heyse

Over Liesbet

liesbet

Ondanks haar ambitieuze, drukke leven als socioloog, vraagt Liesbet Heyse (43) zich af en toe af: is dit het nou? 'Je moet veel schrijven als wetenschapper, maar mijn creativiteit ben ik in de loop der jaren kwijtgeraakt. Als je niet oppast, zit je vast in je eigen jargon. Bovendien wordt er steeds vaker in het Engels gecommuniceerd. Ik had het gevoel dat ik mijn eigen taal aan het kwijtraken was.'

Om haar creatieve kant weer wakker te schudden, volgde ze een cursus ‘essay schrijven’ bij Tanny Dobbelaar. Met succes, want gesteund door deze cursus belandde ze op de shortlist van #ikschrijf met een essay over haar passie: reizen. We gaan allemaal op vakantie, en veel Nederlanders nemen dan hun eigen kaas of koffie mee. Maar zodra je de grens overstapt, zie je opeens wat er allemaal wel is. 'Zou het niet mooi zijn', schrijft ze in haar essay, 'als er een internationaal uitwisselingsprogramma kwam, zodat alle Nederlanders een tijdje in een ander land kunnen gaan wonen om te ontdekken wat zij zouden missen voordat er keuzes voor de toekomst worden gemaakt?'

Het liefst zou Liesbet een essaybundel maken waarin ze vanuit haar eigen ervaringen schrijft over de wereld. 'Ik ben linkshandig, en eigenlijk is dat heel onhandig. De hele wereld is ingericht voor rechtshandigen. Hetzelfde geldt voor relaties en kinderen. Ik ben single en heb geen kinderen, en ik krijg voortdurend de indruk dat ik dat moet uitleggen, omdat het afwijkt van de norm. Daar zou ik meer over willen schrijven.'

#Ikschrijf-finalist: Daphné Dupont-Nivet

Over Daphné

Daphné DN foto.png

‘Het gaat er niet alleen om dat vrouwen het beter krijgen, maar ook dat we de verschillen tussen mannen en vrouwen anders gaan zien’, vertelt Daphné Dupont-Nivet (27) vol overtuiging. Vanuit haar studie Wereldgeschiedenis is ze gewend om complexe machtsverhoudingen onder de loep te nemen. Het is een passie die ze ook professioneel inzet, want Daphné werkt als onderzoeksjournalist bij platform Investico. Haar #ikschrijf-essay blijft tot de uitreiking (10 april) geheim, maar wie benieuwd is naar het talent van Daphné kan alvast dit onderzoeksstuk lezen over Unilever.

Over haar essay

Daphné Dupont-Nivet pleit voor een realistischer mensbeeld. ‘Langzaamaan ontstonden scheurtjes in mijn beeld van de mens als een geheel rationeel en onafhankelijk individu dat de toekomst naar eigen hand zet. Ook wel: de ultieme man, die sinds de Verlichting de regie voert in het Westerse wereldbeeld. Nu pas zie ik hoe verblindend de illusie is dat we allemaal in ons uppie onze toekomst vormgeven. In elke situatie, persoonlijk en professioneel, zijn we voortdurend afhankelijk van de hulp maar ook onderhevig aan de grillen van anderen.’

#Ikschrijf-finalist: Julie Benschop-Plokker

Over Julie

Julie Benschop-Plokker (46) is altijd bezig met verhalen. Maar waar ze in haar werk vooral teksten van anderen redigeert (ze werkt bij Amsterdam University Press), droomt ze van een eigen rubriek in een krant of tijdschrift. Want schrijven vindt ze heerlijk.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat Julie haar essay schreef over de kracht van verhalen. 'Verhalen hebben een verbindende werking. Dat is een element – misschien wel een vrouwelijk element – dat ik wil inbrengen in het publieke debat. Het gaat veel te vaak over het ik, terwijl dat helemaal niet los bestaat van een groter verhaal. Pas in het licht van een groter verhaal kun je elkaar begrijpen, ook al denkt de ander volstrekt anders dan jij. Een essay is volgens mij geslaagd als het je eventjes lukt om iemand op een ander been te zetten.'

 

Over haar essay

Een klein fragment uit het essay waarmee Julie op de shortlist van #ikschrijf belandde: ‘Verhalen brengen een verandering in de werkelijkheid teweeg. Ze creëren iets wat er daarvoor nog niet was. […] Het verhaal roept een werkelijkheid op, die de ‘echte’ werkelijkheid weerspreken kan; die onze koers verandert (al is het maar minimaal). De werkelijkheid van deze scheppende woorden kan zelfs sterker blijken dan die welke zich willekeurig aan ons voordoet.’

#Ikschrijf-finalist: Lietje Bauwens

Over Lietje

Ze werkt al een halfjaar als onderzoeker in Brussel, maar als mensen vragen waar haar project nou precies over gaat, krijgt Lietje Bauwens (26) de zenuwen. (Ze zegt er zelfs etentjes voor af!) Liever klimt ze in de pen, want schrijven is voor haar de enige manier om haar gedachten te structureren. De #ikschrijf-essaywedstrijd zag ze als een uitnodiging om daar eens goed voor te gaan zitten. En met succes. Ze belandde op de shortlist met een ingewikkeld maar zeer bevlogen essay waarin ze uitlegt wat ze al maanden probeert te doen: denken vanuit de toekomst.

‘We worden geregeerd door technologie en data (denk aan de algoritmes die eigenlijk al weten wat je morgen aantrekt) en dat geeft ons het gevoel dat we de controle kwijt zijn. Deze machteloosheid doet verlangen naar het verleden, naar kleinschaligheid en tastbaarheid. Maar dan vergeten we dat complexe problemen om complexe oplossingen vragen. De enige manier om de toekomst mee vorm te geven, in plaats van achter de feiten aan te hobbelen, is door óók vanuit de toekomst te leren denken.’ Hoe Lietje dat wil doen, lees je in haar essay. Of neem een kijkje op haar platform dat ze oprichtte met architect Wouter de Raeve: ‘perhaps it is high time for a xeno-architecture to match’.

 

Over haar essay

Lietje Bauwens pleit voor een nieuwe manier van denken waarin complexiteit omarmd wordt. ‘Om het lokale, op begrenzing gerichte, discours open te breken is het noodzakelijk globalisering en complexiteit te omarmen. Door bijvoorbeeld de Chinese productiemacht niet te bevechten met een moestuin maar, zoals cyberfilosoof Michel Bauwens doet, na te denken over een globale peer2peer structuur die als een soort lijm verschillende bottom-up projecten met elkaar verbindt. We moeten groter, complexer en daarmee eigenlijk ‘fictiever’, leren denken.’